Haftalık LME Bakır Bülteni-38. Hafta
DEĞERLENDİRMELER & BEKLENTİLER
Küresel piyasalarda ABD ve Çin arasındaki ticaret ilişkileri, merkez bankalarının faiz politikaları, jeopolitik gelişmeler ve emtia fiyatları ana gündem maddeleri oldu. ABD tarafında yatırımcılar Fed'in faiz politikasına ilişkin beklentileri ve enflasyon görünümünü takip ederken, ABD-Çin arasındaki ticaret ilişkilerinde yeni tarife kararlarına yönelik belirsizlik piyasalar üzerinde etkili oldu.
Çin tarafında ise ekonomik aktivite ve iç talebe ilişkin beklentiler izlenirken, ABD ile ticari gerilimin seyri özellikle sanayi metalleri açısından önemini korudu. Asya piyasalarında Çin ve Hong Kong borsalarında genel olarak pozitif bir görünüm öne çıkarken, teknoloji hisseleri küresel risk iştahını destekleyen başlıca unsurlardan biri oldu. Avrupa piyasalarında da faiz indirimlerinin devam edip etmeyeceğine ilişkin beklentiler ve küresel ticaret görünümü takip edildi.
Döviz tarafında dolar, ABD faiz beklentileri ve küresel merkez bankalarının para politikalarına ilişkin farklılaşmanın etkisiyle güçlü seyrederken, Euro/dolar 1,15 seviyesinin altında kaldı.Petrol piyasasında ise jeopolitik gelişmeler, küresel talep beklentileri ve arz görünümü fiyatlamalarda etkili oldu.
LME bakır, Çin'den gelen güçlü talep beklentisi ve arz tarafındaki sıkışıklığın desteğiyle yüksek seviyelerini korudu. Çin'de ekonomik aktivitenin ve bakır tüketiminin güçlü kalacağı beklentisi fiyatları desteklerken, 10 Eylül'de 14.875 $/ton ile rekor seviyeye ulaşan bakır, sonrasında Beyaz Saray'ın bakıra yönelik gümrük vergisi konusunda henüz karar vermediğine ilişkin haberlerin etkisiyle geri çekildi. ABD'nin olası tarife uygulamasının küresel ticaret ve özellikle Çin'in bakır talebi üzerindeki etkisine ilişkin belirsizlik fiyatların rekor seviyelerden gerilemesine neden olsa da, Çin'deki güçlü fiziksel talep ve düşük stok beklentileri bakır fiyatlarında aşağı yönlü hareketi sınırladı.
Yeni haftanın ilk iki işlem gününde küresel piyasalarda risk iştahı yeniden güçlendi. Petrol fiyatlarındaki sert geri çekilme ve ABD ile İran arasında olası görüşmelere yönelik beklentiler, jeopolitik risk priminin azalabileceği beklentisiyle piyasaları destekledi. ABD Başkanı Donald Trump'ın, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için New York'a gitmesi beklenen İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olduğunu açıklaması, ABD-İran ilişkilerinde diplomatik çözüm ihtimalini artırarak yatırımcıların risk iştahına olumlu yansıdı.
Petrol fiyatlarında bu gelişmenin yanı sıra önceki dönemde oluşan yüksek seviyelerin ardından kâr satışları da etkili oldu; Brent petrol önceki seansta %3'ün üzerinde gerileyerek kısa süreliğine 100 $/varilin altına indi ve ardından 100,22 $/varil seviyesinde yatay seyretti.
ABD tarafında piyasaların ana gündemlerinden biri ise Perşembe günü yapılması beklenen Trump-Xi görüşmesi oldu. Dünyanın iki büyük ekonomisinin liderleri arasındaki görüşmede ticaret ateşkesi anlaşmasının uzatılması ve iki ülke arasındaki ticari gerilimin daha fazla tırmanmasının önlenmesine yönelik beklentiler öne çıktı. Ayrıca yapay zekâ alanında potansiyel bir ABD-Çin iş birliği ihtimali de teknoloji şirketleri ve genel risk iştahı açısından olumlu değerlendirildi. Xi Jinping'in on yılı aşkın sürenin ardından Washington'a yapacağı ziyaret, ABD-Çin ilişkilerinin seyri açısından piyasalar tarafından yakından takip edilirken, görüşmeden çıkacak mesajların küresel ticaret, teknoloji şirketleri ve sanayi emtiaları açısından önemli olması bekleniyor.
Asya piyasalarında Çin'de CSI300 %0,51, Hong Kong Hang Seng %0,40 yükselirken, teknoloji hisselerindeki yükseliş küresel piyasaları destekledi. ABD tarafında Nasdaq vadeli işlemleri %0,37, Avrupa vadeli işlemleri ise %0,30 yükseldi. Japonya piyasaları resmi tatil nedeniyle kapalı olurken, yen güçlü dolar karşısında baskı altında kaldı. Döviz piyasasında dolar endeksi 100,368 seviyesinde bulunurken, EUR/USD %0,11 yükselişle 1,1475 seviyesine geldi. Doların güçlü seyri, ABD'de enflasyonun kontrol altına alınması için daha fazla sıkı para politikası gerekebileceği beklentileriyle desteklendi.
Çin tarafında ise önümüzdeki dönemde başlayacak tatiller öncesinde fiziksel bakır talebinin artacağı beklentisi emtia piyasalarında öne çıktı. LME bakır, Çin'deki güçlü talebin desteğiyle yükselişini üst üste altıncı seansa taşıdı. Bugün 3m LME bakır $14.799 seviyesine kadar yükseldi. Çinli alıcıların 25 Eylül ve 1-7 Ekim tarihleri arasındaki tatiller öncesinde stoklarını yeniden oluşturmasının beklenmesi, kısa vadede bakır talebine ilişkin olumlu beklentiyi güçlendirdi. Böylece geçen hafta ABD'nin olası gümrük vergilerine ilişkin belirsizlik nedeniyle yaşanan geri çekilmenin ardından bakır fiyatlarında yeniden yukarı yönlü hareket görüldü. Bununla birlikte, bakırın 10 Eylül'de ulaştığı 14.875 $/ton rekor seviyesine yakın seyretmesi nedeniyle ABD'nin tarife politikasına ilişkin gelişmeler ve Trump-Xi görüşmesi fiyatlamanın yönü açısından kritik olmaya devam ediyor.
Bu hafta Euro Bölgesi ve ABD imalat PMI verileri takip edilecek. ABD tarafında haftalık işsizlik başvuruları, yeni konut satışları, dayanıklı mal siparişleri ve Michigan tüketici güveni öne çıkıyor.
HABERLER
Bakır arzı
Küresel bakır madeni üretiminin 2026'da yaklaşık 10 yıl içinde ilk kez düşmesi bekleniyor.
2026'nın ilk yarısında dünya maden üretimi yıllık bazda %1,1 azaldı.
Grasberg (Endonezya) ve Kamoa-Kakula (Kongo) madenlerindeki sorunlar yaklaşık 600.000 tonluk üretim kaybına yol açtı. Bu kayıp, yıllık küresel maden arzının yaklaşık %2,5'i.
Yeni maden
Yüksek bakır fiyatları madencilik yatırımlarını cazip hale getiriyor. Ancak yeni bir bakır madeninin keşiften üretime geçmesi ortalama 17,5 yıl sürüyor. Dolayısıyla fiyatların yükselmesi, kısa vadede yeni bakır arzını hızlı şekilde artıramıyor. Madenciler bu nedenle önce; mevcut madenleri genişletmeye, ortaklıklara, satın almalara, mevcut operasyonların kapasitesini artırmayayöneliyor.
Şili
Şili, dünya bakır üretiminin yaklaşık %23'ünü gerçekleştiriyor. Ülkede 2026'nın ilk yarısında üretim %6,6 düştü. Temmuz ayında yıllık üretim düşüşü %9,4 oldu. Şili'nin 2026 üretim beklentisi 5,27 milyon tona indirildi. Bu rakam 2025'e göre %2,6 daha düşük.
Codelco ve Escondida
Şili devlet şirketi Codelco, 2026 üretim hedefinden vazgeçti. El Teniente madenindeki ölümcül kaza üretimi olumsuz etkiledi. Andes Norte bölümündeki çalışmaların iki yıla kadar durabileceği belirtiliyor.
Dünyanın en büyük bakır madeni Escondida'da üretimin düşmesi bekleniyor.
Escondida'nın üretimi; Mali 2026: 1,26 milyon ton iken Mali 2027 beklentisi: 1-1,1 milyon ton
Bu durumun temel nedenlerinden biri cevher tenörlerinin düşmesi.
ABD ve gümrük vergileri
Rafine bakır piyasasında şu anda tamamen bir arz açığı bulunmuyor. 2026'nın ilk yarısında rafine bakır üretimi %2,4 arttı. Kullanım ise %2,3 arttı. İlk hesaplamaya göre piyasada 131.000 ton arz fazlası vardı. Çin stoklarındaki değişimler dikkate alındığında fazla yaklaşık 98.000 ton. Fakat bakırın nerede olduğu önemli. ABD'nin bakır katot ithalatı temmuz ayında rekor kırarak 223.000 tona ulaştı. Normalde temmuz aylarında yaklaşık 37.000-80.000 ton ithalat görülüyordu. Traderlar olası ABD gümrük vergileri nedeniyle bakırı ABD'ye taşıdı. COMEX bakır stokları Şubat 2025-Ağustos 2026 arasında %712 arttı. Aynı dönemde Londra ve Şanghay stokları azaldı.
Bakır talebi
Elektrik şebekeleri daha fazla bakır istiyor. Yapay zekâ veri merkezleri daha fazla bakır kullanıyor. Savunma sektörünün talebi de artıyor. Buna karşılık yeni maden arzı çok yavaş geliyor. Mevcut büyük madenlerde ise; üretim kesintileri, düşük cevher tenörleri, kazalar, hava koşulları gibi sorunlar yaşanıyor.
Hazırlayan: ER-BAKIR A.Ş. Ticari Grup Müdürlüğü, Hedging Şefliği
NOT: Bu çalışma; ER-BAKIR tarafından düzenli olarak izlenen kaynakların derlenmesi ve LME Brokerleri ile yapılan günlük piyasa değerlendirmeleri sonucunda hazırlanmış olup, sadece bir gösterge niteliği taşımaktadır. Bu çalışmada yer alan her türlü tablo ve grafikler, Er-bakır A.Ş. tarafından herhangi bir maddi menfaat temin edilmeksizin genel anlamda bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Söz konusu tablo ve grafikler, güvenilir olduğu düşünülen kaynaklardan derlenmekle birlikte; doğrulukları tarafımızca garanti edilmemekte olup belli bir getirinin sağlanmasına yönelik olarak verilmemektedir. Bu nedenle, bu çalışmada yer alan LME bilgilerinin yer aldığı tablo ve grafiklerdeki hatalardan, eksikliklerden ya da bu tablolara dayanılarak yapılan işlemlerden doğacak doğrudan veya dolaylı her türlü maddi/manevi zararlar ve masraflardan ve her ne şekilde olursa olsun üçüncü kişilerin uğrayabileceği her türlü zarar ve masraflardan dolayı Er-bakır A.Ş. sorumlu tutulamaz.
Yorumlar